 |
| Egon Schiele, “Krumau - Bogen van de huizen, de kleine stad”, 1915 |
Ik lees weer Leven en Lot van Vasili Grossman, die schrijft over antisemitisme.
Antisemitisme is een uitdrukking van het gebrek aan bewustzijn van de massa’s, die niet in staat zijn de oorzaken van hun eigen nood en ellende te doorzien. Onontwikkelde mensen leggen de schuld voor hun ellende bij de Joden, in plaats van bij de staat of de maatschappijstructuur.
Of in plaats van bij zichzelf, denk ik dan.
Tot aan de Tweede Wereldoorlog bleven mensen redelijk op hun plek wonen. Binnen naties waartoe ze behoorden. Alleen Joden waren anders, een ander volk, soms met eigen structuren, niet van de onzen. Tegenwoordig zijn het niet alleen de Joden meer. Maar het credo “geen van ons” doet nog altijd opgeld. Dat lijkt zelfs evolutionair bepaald, heeft een functie gehad in het voortbestaan van onze soort. Van onze groep. Wij mensen zijn groepswezens en in de kern is dat de oorzaak van alle ellende op de wereld, zal het ook altijd blijven en bij de huidige migratiemogelijkheden en beschikbare middelen tot destructie zal het alleen maar erger worden.
Het zijn niet alleen mijn cliënten die vaak doemdenken. Soms getuigt het van inzicht. Je moet er alleen niet je dag door laten bederven.
