Labels

dinsdag 28 april 2026

Oog voor detail

 
Botticelli, detail uit “Madonna met de granaatappel “, 1487

In de laatste twintig jaar van zijn leven schilderde Botticelli, geholpen door zijn leerlingen en medewerkers, tientallen madonna’s, vooral ook omdat daar veel vraag naar was. Madonna met de granaatappel maakte hij in opdracht van Massai di Camera Magistrates, later kwam in terecht in de kunstverzameling van Leopoldo di Medici en sinds 1780 bevindt het zich nu in het Uffizi te Florence. De granaatappel symboliseert geboorte, dood en wedergeboorte, door de zaden die het in zich draagt. Net als het menselijk hart heeft de granaatappel meerdere asymmetrische kamers. Kennis over de werking en functies van die cordiale kamers was in de tijd van Botticelli sterk in ontwikkeling. Het Jesuskind houdt de granaatappel, ondersteund door de linkerhand van Maria, precies voor zijn hartje.

Opvallend is dat Botticelli Madonna en kind wel weer symmetrisch laat flankeren door drie engelen aan weerszijden, de middelste met een boek. Ik wordt vooral aangetrokken door de middelste engel rechts, die ons recht aankijkt. Zo’n starende blik naar de toeschouwer was nieuw in de schilderkunst van die tijd, en riep soms ook weerstand op: de geportretteerde drinkt direct door in je persoonlijke levenssfeer. Zo ook deze engel, die met zijn gedachten ergens nders lijkt te zitten en ons iets lijkt te willen zeggen. Mij iets wil zeggen. Ik zou het hem willen vragen, maar zijn woorden zijn verstomd. En toch heb ik het gevoel iets te begrijpen. Een detail zegt vaak meer dan het totaal. Daar ben ik psycholoog voor geworden. Daarom ben ik zo’n liefhebber van Botticelli. Daarom houd ik van kunst.


Het volledige werk, bewaard gebleven in de originele lijst