Labels

donderdag 13 december 2018

De betovering van Mark Rothko


Mark Rothko, “Zonder titel”, 1960-1961

Mark Rothko (1903-1970), die op 10-jarige leeftijd vanuit Letland met zijn Joodse familie naar Amerika emigreerde, was autodidact en schilderde vanaf 1950 louter nog abstracte schilderijen, hoewel hij zelf bleef zeggen dat hij menselijke figuren afbeeldde. Zijn kleurrijke, donker aanvoelende werken lijken eenvoudig, maar zijn het resultaat van een complex proces. In bovenstaand schilderij, zoals veel van zijn werken “zonder titel”, vormt het helderrode bovendeel een sterke tegenstelling met het donkerblauwe gebied, dat weer omlijst wordt door een donkere aura. Rothko’s diepe kleuren zijn gevoelvol en beschouwend. Terwijl de ogen zich aanpassen aan het licht dat het schilderij uitstraalt, neemt het kleurveld de geest in beslag en wordt je als kijker als het ware betoverd door de gloedvolle wisselwerking tussen de tinten van het kleurenpalet.

Begin dit jaar was ik te Londen in Tate Modern. Er was een hele zaal met enkel Rothko’s. Hij schilderde deze werken in 1959 voor het Four Seasons restaurant in het Seagram Building te New York, dat was ontworpen door Mies van der Rohe en Philip Johnson. Later trok hij zich uit het project terug omdat hij het gebouw niet geschikt vond. De ruimte in Tate echter, is hoe dan ook uitstekend geschikt voor zijn werk. Er staan bankjes waarop je kunt zitten, toen ik er was waren er nauwelijks andere bezoekers. Ik heb Rothko’s werk lang niet begrepen, maar toen ik daar zat werd ik als vanzelf begrepen door een gevoel van melancholie, opgeroepen door de enorme vlakken met de sombere kleuren. Ik voelde de broze psychische gezondheid van de maker, die in 1970 zelfmoord pleegde. Mijn vrouw zij “kom, we gaan verder”, zoals zij me altijd weer terug bij het leven trekt.