Collage

 

Fernand Khnopff, “Memories”, 1889

Nog een schilderij van Fernand Khnopff: “Memories”, uit 1889, later ook wel “Memories of Lawntennis” genoemd. Zeven sterk op elkaar gelijkende dames zonder dat zij op enigerlei wijze met elkaar in verbinding staan. Zeven keer zijn zus Marguerite, met wie hij een merkwaardig sterke band had die al eerder aanzette to speculaties, een roman waardig.

In de jaren zestig van de vorige eeuw kwamen bij toeval een aantal merkwaardige elementen aan het licht die de ontstaansgeschiedenis van het werk belichten. In het Archief voor hedendaagse kunst te Brussel werden een aantal fotografische opnames van Khnopffs zuster terug gevonden genomen in Fosset, een gehucht in de Ardennen waar de familie Khnopff een zomerhuis had; foto’s van Marguerite in de verschillende houdingen der figuren die ook in deze voorstelling terugkomen, soms met racket, soms ook niet. In zijn atelier te Brussel voegde Fernand alles samen op basis van afzonderlijke studies. Een compilatie dus, zoals je dat tegenwoordig met AI zou doen. Wat is het verschil? Wat maakt het uit?

In 1886 schreef Fernand aan zijn vriend Emile Verhaeghen over George Seurat: “Zijn geduldige concentratie maakte hem elke dag los van het toevallige en het feitelijke. Het geobserveerde detail, de levendig en geestig geschetste scène, het anekdotische en individuele verhaal, zijn slechts het schuim van de observatie. Men moest zo veel mogelijk streven naar het definitieve, dat een vrucht is van vurige reflectie en een hogere wil." Dat is de essentie.

Ik las een kort artikel over het schilderij in een boek over Les Vingth. Het ging voorbij aan de essentie. Het ging voorbij aan de foto’s. Het ging voorbij aan het mysterie van de relatie van Khnopff met zijn zus. Als ik tijd heb diep ik het nog wel eens wat verder uit. Zonder te beloven.

De foto’s. Die van de vrouw in het wit is niet gevonden.