Nummer 30

 

Leonid Pasternak, “De muziekles”, 1909

Ik kom toch nog een terug op de televisieserie “Van de schoonheid en de troost”, uit 2000, vanwege de potentie zal ik maar zeggen. De potentie televisiemaker Wim Kayzer vaak miste, vond ik toen. Maar misschien doe ik hem tekort.

Tegenwoordig kun je alles terugkijken. Ik keek het interview met George Steiner terug. Hij vertelde een anekdote over Pasternak, die hij hoog heeft.

Het is 1937. Het ergste jaar van Stalins Grote Zuivering. In Moskou vindt het schrijverscongres plaats. Sprekers bewieroken Stalin en de triomfen van de Sovjet-Unie. Dan is Pasternak aan de beurt. Pasternak geldt als een groot schrijver. Zjivago is nog niet verschenen. Ze zeiden tegen Pasternak: “Als je iets gaat zeggen zullen ze je arresteren, als je niks zegt zullen ze je ook arresteren, vanwege het cynisme”. 

Pasternak gaat iets zeggen. Het is muisstil. Rijzig groot als hij is, gezeten vlak naast Zjadanov, staat hij op voor de zaal met tweeduizend schrijvers en zegt twee woorden: sonnet 30. Pasternak heeft de sonnetten van Shakespeare op grootse wijze naar het Russisch vertaald. De hele zaal weet dat, de hele zaal staat op, en iedereen declameert Shakespeare’s sonnet nummer 30, uit het hoofd.

When I summon up remembrance of things past.

Zoiets kan alleen in Rusland. Er lijkt weinig veranderd.

Hieronder de vertaling van Peter Verstegen, omdat ik het niet beter kan:

Als ik voor ’t hof van tedere gedachten
Herinneringen aan vroeger tijd ontbied,
Smart mij ’t gemis van veel waar ik naar smachtte,
Voel ik de pijn van tijd verdaan om niet.

Dan smelt mijn oog dat lang droogstond weer
Om lieve vrienden in Doods eeuwge nacht,
Ik treur om liefdespijnen van weleer
En ween om smart die wat teloorging bracht.

Dan lijd ik weer om leed van vroeger dagen,
Met zwaar hart tel ik pijn en pijn tezaam
Tot droeve som van al mijn vroeger klagen

Die ‘k moet voldoen als was zij nooit voldaan.
Maar, lieve vriend, zie ‘k dan jouw beeld voor mij,
Is het verlies hersteld, het leed voorbij.